«Оқырман отбасы»: Ы.Алтынсарин әңгімелерін отбасылық оқу арқылы 5-сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дамыту

I. Жалпы ақпарат

1. Қатысушының Т.А.Ә.: ___________
2. Білім беру ұйымы: ___________
3. Конкурс материалының (авторлық идеяның) атауы: «Оқырман отбасы»: Ы.Алтынсарин әңгімелерін отбасылық оқу арқылы 5-сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дамыту
4. Конкурс бағыты: Оқу сауаттылығы
5. Пән / білім беру саласы: Қазақ әдебиеті
6. Аудитория (сынып, жас тобы): 5-сынып, 10-11 жас
7. Кілт сөздер: оқу сауаттылығы, отбасылық оқу, Ы.Алтынсарин, функционалдық сауаттылық, ата-ана серіктестігі, мақал-мәтел, оқырман мәдениеті

II. Авторлық педагогикалық идеяны сипаттау

1. Өзектілігі

Қазіргі білім беру жүйесінде оқушының мәтінді тек оқып, мазмұнын айтып беруі жеткіліксіз. Оқу сауаттылығы мәтінді түсінуді, қажетті ақпаратты табуды, оны қолдануды, мәтін мазмұнын бағалауды және өмірлік жағдаятпен байланыстыруды қамтиды. PISA зерттеуінде оқу сауаттылығы адамның мәтінді түсіну, қолдану, бағалау, ой елегінен өткізу және қоғам өміріне қатысу мақсатында мәтінмен жұмыс істеу қабілеті ретінде қарастырылады (OECD PISA 2022). Қазақстанның PISA 2022 зерттеуіндегі оқу сауаттылығы бойынша орташа көрсеткіші 386 балды құрады, ал ЭЫДҰ елдерінің орташа көрсеткіші 476 бал болды (OECD PISA 2022). Бұл көрсеткіш оқушылардың мәтінді саналы түсінуі мен ақпаратты өмірлік міндеттерді шешуде қолдануына бағытталған жұмыстың өзектілігін көрсетеді.

Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасында білім сапасын арттыру, функционалдық сауаттылықты дамыту және оқушының тұлғалық әлеуетін қалыптастыру басым бағыттар ретінде белгіленген (ҚР Үкіметі, 2023). «Біртұтас тәрбие бағдарламасы» мазмұнындағы адал азамат, зерделі ұлт және жауапты қоғам құндылықтары оқушының білімді, адамгершілігі жоғары, елжанды және әлеуметтік жауапты тұлға болып қалыптасуымен сабақтасады (ҚР Оқу-ағарту министрлігі, 2023).

Тәжірибеде кейбір оқушылар көркем мәтіннің мазмұнын қайта айтып бергенімен, негізгі ойды анықтауда, кейіпкер әрекетін бағалауда және мәтіндегі мәселені өз өмірімен байланыстыруда қиналады. Оқу үдерісі тек сабақ аясында ұйымдастырылған жағдайда, ата-ананың баланың оқу әрекетіне қатысуы жүйелі сипат ала бермейді. Осыдан оқушының кітап оқуға қызығушылығын, отбасындағы оқу мәдениетін және мәтін негізінде пікір алмасуды қатар дамыту қажеттілігі туындайды.

Өз тәжірибемде осы мәселені шешу үшін «Оқырман отбасы» идеясы қалыптастырылды. Идеяның мазмұны Ы.Алтынсарин әңгімелерін ата-ана мен баланың бірлесіп оқуы, мәтін түйінін мақал-мәтелдермен бекітуі, бейнежазба арқылы ой бөлісуі және ай сайынғы байқауларға қатысуы арқылы жүзеге асырылады. Ы.Алтынсарин шығармаларындағы еңбекқорлық, адалдық, білімге ұмтылу, достық және жауапкершілік тақырыптары оқу сауаттылығын тәрбиелік мазмұнмен байланыстырады.

2. Әдістемелік негізділігі