«Интерактивті білім беру ойындары арқылы 9-сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дамыту: Заң + тәртіп = қауіпсіз болашақ»

I. Жалпы ақпарат

1. Қатысушының Т.А.Ә.: ___________
2. Білім беру ұйымы: ___________
3. Конкурс материалының (авторлық идеяның) атауы: «Интерактивті білім беру ойындары арқылы 9-сынып оқушыларының оқу сауаттылығын дамыту: Заң + тәртіп = қауіпсіз болашақ»
4. Конкурс бағыты: Оқу сауаттылығы
5. Пән / білім беру саласы: Құқық негіздері
6. Аудитория (сынып, жас тобы): 9-сынып оқушылары
7. Кілт сөздер: оқу сауаттылығы, құқық, әлеуметтік нормалар, интерактивті ойын, функционалдық сауаттылық, дәлелді жауап, қауіпсіз болашақ

II. Авторлық педагогикалық идеяны сипаттау

1. Өзектілігі

Қазіргі қоғамда оқушының құқықтық ақпаратты жаттап білуі жеткіліксіз. Ол мәтіндегі негізгі ойды түсініп, құқықтық ұғымдарды нақты жағдаятпен байланыстырып, шешімін дәлелдей алуы қажет. Оқу сауаттылығы мәтінді түсіну, пайдалану, бағалау және пайымдау арқылы жеке мақсаттарға жетуді, білімді дамытуды және қоғам өміріне қатысуды қамтиды (OECD, PISA 2022). Осы тұрғыдан алғанда, құқық негіздерін оқыту оқу сауаттылығын дамытудың мазмұндық мүмкіндігі жоғары бағыты болып табылады.

Қазақстандық оқушылардың оқу сауаттылығын жетілдіру қажеттілігі халықаралық зерттеу нәтижелерімен де негізделеді. PISA 2022 зерттеуінде Қазақстанның оқу сауаттылығы бойынша орташа көрсеткіші 386 балл болды, бұл ЭЫДҰ елдерінің 476 балдық орташа көрсеткішінен төмен (OECD, PISA 2022). Аталған жағдай оқушының ақпаратты тек қабылдауымен шектелмей, оны талдауына, бағалауына және күнделікті өмірлік шешімдерде қолдануына бағытталған тапсырмалардың маңызын арттырады. Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамалық негіздерінде функционалдық сауаттылықты, білім алушының дербестігін және практикалық құзыреттерін дамыту басым бағыт ретінде айқындалған (ҚР Үкіметі, 2023).

9.1.1.1 оқу мақсаты құқық ұғымын және оның әлеуметтік нормалар жүйесіндегі рөлін түсіндіруге бағытталған. Өз тәжірибемде осы мазмұнды меңгертуде оқушы құқықтың анықтамасын атағанымен, оның моральдық, діни, дәстүрлік және басқа әлеуметтік нормалардан айырмашылығын жағдаят негізінде түсіндіруде қиындық туындайтыны байқалды. Мысалы, оқушы «заңды сақтау қажет» деген жалпы жауап береді, бірақ заңның қоғамдық тәртіпті реттейтінін, құқық пен міндеттің өзара байланысын нақты мысалмен дәлелдей алмайды.

Осы мәселені шешу үшін «Заң + тәртіп = қауіпсіз болашақ» идеясы интерактивті білім беру ойындары арқылы жүзеге асырылады. Ойындық тапсырмалар құқықтық мәтінді оқуды, негізгі ақпаратты анықтауды, әлеуметтік нормаларды салыстыруды және шешімді дәлелдеуді біртұтас әрекетке біріктіреді. Оқытуды қолдау арқылы оқушының күрделірек тапсырманы орындауына мүмкіндік жасау жақын даму аймағы теориясына сәйкес келеді (Vygotsky, 1978). Формативті бағалау оқушыға өз жауабын тексеруге және оқу қадамын түзетуге жағдай жасайды (Black & Wiliam, 1998).

2. Әдістемелік негізділігі

Идеяның әдістемелік негізін үш өзара байланысты тұғыр құрайды.