«Сабақтағы 5 минуттық миссиялар арқылы 4-сынып оқушыларының оқу сауаттылығы мен сабақтағы белсенділігін дамыту»

I. Жалпы ақпарат

1. Қатысушының Т.А.Ә.: ___________
2. Білім беру ұйымы: ___________
3. Конкурс материалының (авторлық идеяның) атауы: «Сабақтағы 5 минуттық миссиялар арқылы 4-сынып оқушыларының оқу сауаттылығы мен сабақтағы белсенділігін дамыту»
4. Конкурс бағыты: Оқу сауаттылығы
5. Пән / білім беру саласы: Әдебиеттік оқу
6. Аудитория (сынып, жас тобы): 4-сынып, 9-10 жас
7. Кілт сөздер: оқу сауаттылығы, 5 минуттық миссия, интерактивті ойын, адами қасиет, мәтінмен жұмыс, дәлелді жауап, қалыптастырушы бағалау

II. Авторлық педагогикалық идеяны сипаттау

1. Өзектілігі

Қазіргі білім беру кеңістігінде оқушының мәтінді тек оқып шығуы жеткіліксіз. Оқушы ақпаратты түсініп, негізгі ойды анықтап, қажетті деректі табуы, мәтін мазмұнын өмірлік жағдаятпен байланыстырып, өз пікірін дәлелдеуі қажет. PISA зерттеуіндегі оқу сауаттылығы мәтіндерді түсіну, пайдалану, бағалау және олар туралы ой елегінен өткізу қабілеті ретінде сипатталады (OECD PISA 2022). Қазақстан оқушыларының PISA 2022 нәтижесінде оқу сауаттылығы бойынша орташа көрсеткіші 386 балды құрады, ал ЭЫДҰ елдерінің орташа көрсеткіші 476 балл болды (OECD PISA 2022). Бұл көрсеткіш бастауыш сыныптан бастап мәтінмен саналы әрі белсенді жұмыс жүргізудің маңызын көрсетеді.

Қазақстан Республикасындағы мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беруді дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасында білім алушылардың функционалдық сауаттылығын, дербестігін, коммуникативтік дағдыларын және оқу нәтижелерін жетілдіру міндеттері белгіленген (ҚР Үкіметі, 2023). Әдебиеттік оқу сабағы осы міндеттерді жүзеге асыруға қолайлы пән болып табылады, себебі көркем мәтін арқылы оқушы ақпаратты қабылдап қана қоймай, құндылықтарды талдайды, кейіпкер әрекетіне баға береді және жеке көзқарасын қалыптастырады.

Өз тәжірибемде сабақтың алғашқы минуттарында барлық оқушы мәтінмен жұмысқа бірдей белсенді кірісе бермейтіні байқалды. «Ата-баба тәрбиесі», «Адами қасиеттер», «Қазына иесі кім?» тақырыптарында оқушылар адамгершілік ұғымдарын атағанымен, оларды мәтіндегі нақты әрекетпен байланыстыруда қиналады. Кейбір оқушылар дайын жауапты күтеді, ал белсенді оқушылар ғана пікір білдіреді. Сондықтан сабақ басындағы қысқа уақытты мазмұнды, қимылды және өзара әрекетке құрылған тапсырмалармен ұйымдастыру қажеттілігі туындайды.

Ұсынылып отырған 5 минуттық миссиялар мәтін тақырыбына қызығушылық оятып, оқушыны сабақтың алғашқы кезеңінен бастап ойлануға, таңдауға және дәлелдеуге бағыттайды. Мұндай қолдау оқытудың жақын даму аймағында ұйымдастырылған жағдайда оқушы күрделірек тапсырманы орындай алатыны туралы Вygotsky тұжырымымен сабақтасады (Vygotsky, 1978). Қысқа тапсырмалар арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізу оқушының оқу барысындағы түсіну деңгейін анықтауға мүмкіндік береді (Black & Wiliam, 1998).